Zelfmoord

Een  bijzondere titel voor een reisverhaal zou je denken.

Maar het gaat dit keer niet om een reisverhaal.

Het gaat mij om de titel.

In de geschiedenis zijn genoeg voorbeelden van zelfdoding te noemen die als achtenswaardig werden gezien.

Neem bijvoorbeeld de dood van Socrates die er voor koos om gif te drinken in plaats van zijn veroordeling wegens “goddeloosheid” en het corrumperen van de jeugd af te wachten. Zijn dood is vastgelegd in Plato’s Phaedo en ik lees dat deze zelfmoord vaak gezien wordt als het ultieme voorbeeld van filosofische integriteit.

Of de zelfmoord van Cato de Jonge (een Romeins staatsman en tegenstander van Julius Ceasar, die tot zijn daad kwam na de nederlaag bij Thapsus, omdat hij niet wilde leven onder de tirannie van Caesar. Voor de Romeinen was dit een daad van politieke vrijheid en eer.

En zelfs Judas Iskariot kon een zekere vorm van legitimiteit claimen toen hij zich, volgens het Evangelie van Mattheüs ophing. Hij kon namelijk niet omgaan met het schuldgevoel dat hij had nadat hij Jezus had verraden.

Veel minder goed kunnen wij een zelfmoord duiden als er niet zulke ‘nobele’ intenties aan ten grondslag liggen.

Zo werd de zelfdoding door de Britse schrijfster Virginia Woolf, die zich in de rivier de Ouse had gestort met stenen in haar zak, niet begrepen, ondanks een brief aan haar man over haar strijd met haar mentale gezondheid.

Want hoe kun je iemand anders duidelijk maken wat er in je hoofd omgaat dat zó heftig is dat het ondraaglijk wordt?

Als wij als menssoort namelijk één ding gemeen hebben is het onze absolute wil om te leven. Daar hebben we ontzettend veel voor over. Dat zal ongetwijfeld ook een oerinstinct zijn om als soort te overleven. Het is dus heel tegen natuurlijk om tegen dat instinct in te gaan. Daarvoor moet de wanhoop wel erg hoog zijn opgelopen.

En dát is dan juist wat de onpartijdige toehoorder van de specialist te horen krijgt. Angst, frustratie en bijvoorbeeld wanhoop worden zó levensecht gevoeld dat het de overhand krijgt in het denken. Zódanig dat er geen ruimte meer is voor logica en rede. Het werkt als het ware als een fuik. Ben je eenmaal in de fuik beland dan is een afslag (lees : alternatieven) niet meer mogelijk, dan wordt je onherroepelijk naar het smalste einde toe getrokken. Je ziet geen uitweg meer, er zijn geen andere mogelijkheden. Zelfs goed bedoelde adviezen en professionale hulp kan dan niet meer aankomen. De daad wordt onomkeerbaar.

Zou het misschien zo ook bij mijn beste vriend Peet gegaan zijn? Niemand zal het weten. Hij liet het achterste van zijn tong niet zien.

Nou ja, dat is ook niet helemaal waar. Hij zei wel dat het in zijn hoofd als een hel voelde, dat hij zich zeer depressief voelde, tot aan het suïcidale toe, maar zijn omgeving, waaronder ikzelf, had niet door dat hij al gevangen was in de fuik en dat er dus uiteindelijk nog maar één uitkomst mogelijk was. Wij waren nog te veel bezig met oplossingen bedenken. Zijn wereld en in dit geval die van mij, liepen hier volkomen uit elkaar. Ik dacht nog in termen van een groot net met hele grote gaten waaruit ontsnappen nog heel wel mogelijk was, terwijl Peet inmiddels gevangen zat in de fuik.

De afgelopen dagen zijn als in een  roes voorbij gegaan. Als een van de slachtoffers, want zo zie ik mezelf, ga ik netjes door de verschillende stadia van rouw. Ik geloof dat ik vrij snel uit de ontkenning was en eerlijk gezegd ben ik ook niet echt boos geweest. Maar ik probeer wel controle te krijgen op iets wat niet controleerbaar is en ik zit zeker in een soort depressie, eentje die een natuurlijke reactie is op een groot verlies en zeker niet zoiets als een psychiatrische stoornis. Er is behoefte aan rust en stilte, dat herken ik heel erg.

Maar er is ook een zwaar gevoel van verlatenheid. Het voelt als een leeg vat. Dat ongetwijfeld weer gevuld gaat worden met goede herinneringen en liefde van de mensen om me heen, maar voor nu lig ik een beetje onderin dat vat te borrelen en hoop dat het peil snel weer gaat stijgen. Dan heb ik het acceptatie stadium bereikt en erken ik de nieuwe realiteit.

De apps die wij naar elkaar stuurde gaan niet meer op gang komen, want dit was een uniek soort humor. Maar ongetwijfeld worden de museum bezoeken weer hervat en ga ik weer een biertje drinken op een mooie zomer dag. En dan wil ik  proosten op het leven, want dood gaan kunnen we nog lang genoeg.

Amen.